"Η ιστορία της Ευρώπης και της Εγγύς Ανατολής στον Μεσαίωνα δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή χωρίς να ληφθεί υπ' όψιν η ύπαρξη και η επιρροή αυτής της συνήθως ισχυρής, και πάντοτε με μεγάλο γόητρο, πολιτικής και πολιτιστικής κοινότητας, της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ακόμη και στην περίοδο της πιο μεγάλης πολιτικής αδυναμίας κατείχε μια ποιότητα νομιμότητος που στερούνται άλλα κράτη, όπως επίσης και μια παιδεία που πρόσφερε άμεση πρόσβαση στη σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας και των αρχαίων Ελλήνων. Και η μακρά της επιβίωση ήταν απόδειξη της ανθεκτικότητος, της ευλυγισίας και της βιωσιμότητος των πολιτικών και εκπαιδευτικών της αρχών. Ο μοναδικός και περίπλοκος διοικητικός της μηχανισμός, το εκλεπτυσμένο νομικό της σύστημα, ο πλούτος της, η προχωρημένη τεχνολογία, είτε στο πεδίο της βιομηχανίας είτε σ' εκείνο του πολέμου, έκαναν την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οπωσδήποτε μέχρι την καταστροφή της Δ' Σταυροφορίας, αυτό που στους νεώτερους χρόνους θα ονομάζονταν Υπερδύνα...
“καί ἐπί τῆς αὐτοῦ βασιλείας ἐνεκαινίσθη τό τότε Βυζάντιον ἐπί τῆς ὑπατείας Γαλλιανοῦ καί Συμμάχου, Τοῦ αὐτοῦ δέ βασιλέως Κωνσταντίνου ποιήσαντος πρόκεσσον ἐπί πολύν χρόνον, ἀπό Ρώμης ἐλθόντος ἐν τῷ Βυζαντίῳ ὅστις καί τό πρώην τεῖχος τῆς αὐτῆς πόλεως, ἐκέλευσεν αὐτήν Κωνσταντινούπολιν λέγεσθαι, ἀναπληρώσας καί τό Ἱππικόν καί κοσμήσας αὐτό χαλκουργήμασι καί πάσῃ ἀρετῄ, κτίσας ἐν αὐτῷ καί κάθισμα θεωρίου βασιλικοῦ καθʹ ὁμοιότητα τοῦ ἐν Ρώμῃ ὅντος.” (Ἰωάννης Μαλάλας: "Χρονογραφία")