Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Οι πολιτικοθρησκευτικές αλλαγές κατά τον 8ο αιώνα


Το Βυζαντινό κράτος και η Ευρώπη το 8οο

Ο 8ος αιών τόσο για το Βυζάντιο όσο και για την Δυτική Ευρώπη είναι πολύ σημαντικός. Η Εικονομαχία που δεσπόζει στο βυζαντινό κράτος θα οδηγήσει στην μετάβασή του στους καθεαυτό μεσαιωνικούς χρόνους και στην αλλαγή της πολιτικής του ιδιοσυστασίας. Από τούδε και στο εξής θα εμφανιστούν πολύ ισχυροί Πατριάρχες οι οποίοι θα επιδιώξουν να συγκυβερνήσουν, αν όχι να κυβερνήσουν (Φώτιος, Νικόλαος Μυστικός, Μιχαήλ Κηρουλάριος αργότερα) την ανατολική αυτοκρατορία. Παράλληλα, η έως τότε κατακερματισμένη Δύση αρχίζει να συσπειρώνεται μέσα από τους Καρολίδες, οι οποίοι με την βοήθεια του Πάπα διεκδικούν μερίδιο στην οικουμενικότητα. Το ισοζύγιο ανατρέπεται και εκεί που άλλοτε η πολιτική ηγεσία (Βυζάντιο) ήταν ακλόνητη, τώρα αποκτά ανταγωνιστές. Εκεί, πάλι, που η θρησκευτική ηγεσία (Παπική Εκκλησία) εθεωρείτο οικουμενική και μοναδική αρχίζει η διαδικασία αμφισβητήσεως των πρωτείων της.

"Την περίοδο της εικονοκλαστικής κρίσεως χαρακτηρίζει ένας αισθητός περιορισμός του πολιτικού ορίζοντα. Ατόνισε η αρχή της οικουμενικότητος της αυτοκρατορίας και κατέρρευσε η η βυζαντινή δύναμη στην Δλυση. Η εκκλησιστική πολιτική των εικονομάχων αυτοκρατόρων και η αδιαφορία τους για το δυτικό τμήμα της αυτοκρατορίας είχαν σαν αποτέλεσμα να επιταχυνθεί η διαφοροποίηση Βυζαντίου και Δύσεως και έτσι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεισ, που μετά την ίδρυση του εκκλησιαστικού κράτους του Πάπα ωδήγησαν στην στέψη του Καρλομάγνου σε αυτοκράτορα. Την εποχή όμως που κλονιζόταν η ιδέα της παγκοσμιότητος του βυζαντινού κράτους περιοριζόταν ταυτόχρονα με την ανεξαρτοποίηση της Ανατολής και η οικουμενική διάσταση της ρωμαϊκής Εκκλησίας. Το πρώτο βήμα έκανε ο εικονομάχος αυτοκράτωρ Λέων ο Γ' όταν έθεσε υπό την δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως το μεγαλύτερο μέρος της Βαλκανικής χερσονήσου και τη νότιο Ιταλία. Πάντως τοι Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως μόνο μετά την κατάπαυση της εικονοκλαστικής έριδας κατόρθωσε να ανταγωνιστεί τον παπισμό με ίσους όρους και να αναλάβει τον αγώνα εναντίον του. Όπως η δυτική αυτοκρατορία δημιουργήθηκε σε βάρος της παγκοσμιότητος του βυζαντνού κράτους, το ίδιο ακριβώς και το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως ανυψώνεται τώρα σε βάρος της οικουμενικότητος της ρωμαϊκής Εκκλησίας. Η διαδικασία αυτή ολοκληρώνεται σε δύο φάσεις. Η πρώτη, που το Βυζάντιο ήταν εξασθενημένο, συμπίπτει με την περίοδο της κρίσεως, ενώ η δεύτερη, κατά την οποία το Βυζάντιο αποκατέστησε την ισορροπία πάνω σε καινούργια βάση, επισημαίνει μία μέα εποχή, που αρχίζει με τον σθεναρό αγώνα του Φωτίου."
Georg Ostrogosky

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η επανάκτησις της Κωνσταντινουπόλεως το 1261

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία το 1265
Στις 24 με 25 Ιουλίου του 1261 ο Αλέξιος Στρατηγόπουλος βρίσκει την ευκαιρία και ανακαταλαμβάνει την Κωνσταντινούπολη για λογαριασμό του Μιχαήλ Η’ που ηγείτο του κράτους της Νικαίας. Ο Ενετικός στόλος έλειπε σε μία εκστρατεία στον Εύξεινο Πόντο ενώ η πόλη δεν φυλάσσονταν καλά.
Να σημειωθεί ότι λίγο καιρό πριν ο Μιχαήλ είχε έρθει σε συμφωνία με τους Γενουάτες για να αντισταθμίσει την ναυτική υπεροχή των Ενετών. Πρόκειται για την Συμφωνία του Νυμφαίου. Στις 15 Αυγούστου ο Μιχαήλ στέφεται αυτοκράτωρ με συναυτοκράτορα τον γιο του Ανδρόνικο.
Παραθέτουμε την εξιστόρηση των συμβάντων της επανάκτησης της Κωνσταντινουπόλεως μέσα από την “Χρονική Συγγραφή” του Γεωργίου του Ακροπολίτου:
Ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν Στρατηγόπουλον Ἀλέξιον τὸν καίσαρα μετὰ στρατευμάτων τινῶν οἰκονομήσας ἐπὶ τοῖς δυτικοῖς ἐκπέπομφε μέρεσι, τοῖς ἐκεῖσε οὖσι τῶν Ῥωμαίων ὑπεναντίοις ξυνελθεῖν εἰς μάχην, παραγγείλας ὡς ἐν τῷ διέρχεσθαι, ἐπεὶ τὰ τῆς ὁδοῦ τῆς ἐκεῖσε φερούσης πλησίον ὑπάρχει τῆς Κωνσταντ…

Ιωάννης Γ' Δούκας Βατάτζης (1222-1254)

“Καθὼς γοῦν εἰρήκειν, μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ ἐπιλαμβάνεται τῶν Ῥωμαϊκῶν σκήπτρων Ἰωάννης ὁ Δούκας ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ, στεφθεὶς παρὰ τοῦ πατριάρχου Μανουήλ, ὃς τὸν Μάξιμον διεδέξατο. Ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς Ἰωάννης ἄρτι τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένος καὶ κομιδῇ ἐν στενῷ οὖσαν τὴν τῶν Ῥωμαίων τεθεαμένος ἀρχήν, οὐκ ἀνασχόμενος ἐν πολλοστοῖς βασιλεύειν, δύο παραδραμόντων ἐνιαυτῶν μάχην ποιεῖται μετὰ τῶν Ἰταλῶν.”
Γεώργιος Ακροπολίτης «Χρονική Συγγραφή»
Ήταν γαμπρός του Θεόδωρου Λασκάρεως, καθώς είχε νυμφευθεί την κόρη του Ειρήνη. Μόλις ανέβηκε στον θρόνο αντιμετώπισε τους αδελφούς του ΘεοδώρουΙσαάκιοκαιΆγγελο, οι οποίοι δεν τον αναγνώριζαν ως νόμιμο διάδοχο και κατέφυγαν στον Λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως.Το 1224 νικά τον στρατό των Λατίνων στο Ποιμανηνό. Καταλαμβάνει όλες τις κτήσεις τους στην Μικρά Ασία πλην της Χαλκηδόνος και της Νικομήδειας. Έπειτα μεταφέρει τον πόλεμο στην Ευρωπαϊκή ακτή όπου κυριεύει πολλές πόλεις στην Θράκη και την Μακεδονία. Ταυτόχρονα ναυπηγεί στόλο στην Λάμψακο και αν…

Η παρακμή του Βυζαντινού κράτους

Σε μία σειρά από βίντεο παρουσιάζεται η παρακμή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αιώνα: