Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η κατάλυση του δυτικού ρωμαϊκού κράτους το 476



Η ιστορία της δυτικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από το 395 έως το 476 είναι μία ιστορία παρακμής. Κατά την περίοδο εκείνη η Ρώμη αλώθηκε και λεηλατήθηκε 2 φορές. Την πρώτη το 408 από τα στρατεύματα του Βησιγότθου Αλαρίχου και την δεύτερη το 455 από τους Βανδάλους του Γιζερίχου. 

Πρωτεύουσα είχε αρχικά τα Μεδιόλανα και από το 402 την Ραβέννα. Πρώτος αυτοκράτορας είναι ο Φλάβιος Ονώριος, γιος του Θεοδοσίου του Α’. Τον διαδέχεται το 423 ο γιος της Γάλλα Πλακιδίας ετεροθαλούς αδελφής του Ονωρίου Βαλεντινιανός ο Γ’ που έμεινε στον θρόνο έως το 455. Επί των ημερών του ο στρατηγός Αέτιος κατήγαγε σημαντικές νίκες ανορθώνοντας προσωρινά το γόητρο του δυτικού κράτους. Υπό τις διαταγές του Αετίου τα ενωμένα ρωμαϊκά και  γοτθικά στρατεύματα νίκησαν την στρατιά του Αττίλα το 451 στην λεγόμενη και Μάχη των Εθνών στα Καταλαυνικά Πεδία. Ο Αέτιος θεωρείται ως ο έσχατος των Ρωμαίων, όπως ήταν, αντιστοίχως ο Φιλοποίμην για την αρχαία Ελλάδα. 

Μετά τον Βαλεντινιανό ανεβοκατεβαίνουν συνεχώς οι αυτοκράτορες, από ένα σημείο και μετά μέσω του ισχυρού τότε άνδρα του δυτικού κράτους του Γερμανού Ρικίμερου. Τον Βαλεντινιανό λοιπόν διαδέχεται ο Πετρώνιος Μάξιμος, εκείνον ο Άβιτος έως το 456, μετά ο Μαϊοριανός από το 457 έως το 461. Ακολουθεί ο Λίβιος Σεβήρος από το 461 έως το 465. Το 467 ανεβαίνει στον θρόνο ο Ανθέμιος Προκόπιος έως το 472. Πρόκειται για τον τελευταίο αυτοκράτορα της Δύσης που αναγνωρίζεται ως νόμιμος από το Βυζάντιο (είχε υιοθετηθεί από τον Μαρκιανό για τον θρόνο της ανατολικής αυτοκρατορίας). Τον διαδέχεται το 472 και για λίγους μήνες ο Ολύβριος. Το 473 ανακηρύσσεται αυτοκράτωρ ο Γλυκέριος που παρέμεινε έως το 474. Μετά τον Γλυκέριο αναλαμβάνει ο Ιούλιος Νέπως που βασίλεψε από το 474 έως το 475 που τον εκθρονίζει ο Φλάβιος Ορέστης για να φέρει στον θρόνο τον γιο του Ρωμύλο Αυγουστύλο. 

Το 476 ο Σκίρος Φοιδεράτος Οδόακρος ἐκθρονίζει τόν τελευταῖο αὐτοκράτορα‐ἀνδρείκελο τῆς Δύσης Ρωμύλο Αὐγουστίλο. Τό ἀποτέλεσμα ἦταν ἡ Ἀνατολική Ρωμαϊκή αὐτοκρατορία (τό βυζαντινό κράτος δηλαδή) νά πορευτεῖ, ἐφεξῆς, ὡς τό μοναδικό ρωμαϊκό κράτος, γεγονός πού τήν κατέστησε ἀποκλειστικό νόμιμο κληρονόμο καί συνεχιστή τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορικῆς παραδόσεως. Αὐτό τό στοιχεῖο, ὅπως θά διαπιστώσουμε, ἀποτέλεσε βασικό δομικό στοιχεῖο τῆς Βυζαντινῆς Πολιτικῆς Ἰδεολογίας πού κυριάρχησε στίς διεθνεῖς σχέσεις τοῦ Βυζαντίου, τόσο ἔναντι τῆς Δύσεως (ἀτελείωτες διπλωματικές διαμάχες ἀπέναντι στόν Παποκαισαρισμό ἀλλά καί ἔναντι τῆς Γερμανικῆς αὐτοκρατορικῆς ἰδέας, τῶν Καρολιδῶν κατά τόν 9ο καί τῶν Ὀθωνιδῶν κατά τόν 10ο) ὅσο καί ἔναντι τῆς Ἀνατολῆς.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ευγενική καταγωγή στο Βυζάντιο. 11ος αιών, απόσπασμα από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη

Φωτό: Χειρόγραφη υπογραφή Μιχαήλ Ατταλειάτου
Στην μεσοβυζαντινή εποχή η συγκλητική αριστοκρατία μεταβάλλεται σε αυλική αριστοκρατία. Το ίδιο συμβαίνει και με την ιεραρχία. Οι τίτλοι των σχολών πολλαπλασιάζονται κατά την βασιλεία του Ιουστινιανού Β’ (685-995 & 705-711), όπως για παράδειγμα: Σπαθάριοι, Κανδιδάτοι, Μανδάτορες κ.ά. Επίσης, δημιουργούνται νέοι τίτλοι ή αναβιώνουν παλαιοί που είχαν εκπέσει, π.χ ο Ανθύπατος τον 9ο, ο Δισύπατος επίσης τον 9ο, Πρόεδρος της Συγκλήτου, Βέστης ή Βεστιάρχης, Σεβαστός τον 11ο.
Στο 2ο ήμισυ του 9ου οι Γενεαλογίες των Ευγενών παίρνουν φανταστικά και πλάθουν μυθιστορηματικά την καταγωγή τους από επιφανείς ρωμαϊκές οικογένειες της παλαιάς Ρώμης. Για παράδειγμα, ο Βίος του Βασιλείου, ιδρυτού της Μακεδονικής Δυναστείας, αφήνει τέτοια υπονοούμενα. Επίσης, οι Φωκάδες, μεγαλογαιοκτήμονες (Δυνατοί) από την Μικρά Ασία, ισχυρίζοντο ότι κατάγονταν από τους Φαβίους. Γενικά, η άσκηση “Δυναστείας” παραμένει ως άσκηση νόμιμης βίας κατά την βυζαντινή εποχή.
Οι Δυνα…

Αλέξιος Α' Κομνηνός 1081-1118

“Ὁ βασιλεὺς Ἀλέξιος καὶ ἐμὸς πατὴρ καὶ πρὸ  τοῦ τῶν σκήπτρων ἐπειλῆφθαι τῆς βασιλείας  μέγα ὄφελος τῇ βασι λείᾳ Ῥωμαίων γεγένηται”.
(Άννα Κομνηνή Αλεξιάς Α’)
Κρατεῖ λοιπὸν μετὰ τὸν Βοτανειάτην  ὁ Κομνηνὸς Ἀλέξιος ἔτη λζʹ καὶ τῷ διαδήματι  στέφεται, ὁ δὲ Ἰσαάκιος τὰ δεύτερα τῆς τιμῆς  εἶχε καινῷ ὀνόματι ἐπιφημισθεὶς αὐτῷ·
(Μιχαήλ Γλύκας Βίβλος Χρονική)
“Είτα ο μεν Αλέξιος βασιλικόν αναδείται διάδημα,  τω δι’ Ισαακίω τα δευτερεία νενέμηνται της τιμής,  καινού αυτώ επιφημισθέντος ονόματος”
(Ιωάννης Ζωναράς Επιτομή Ιστορίας)

Εισαγωγικά

Γεννήθηκε το 1057, έτος κατά το οποίο ανέβηκε στον θρόνο ο θείος του Ισαάκιος Κομνηνός, ο οποίος ανέτρεψε τον Μιχαήλ τον Στ’, τον επονομαζόμενο και Στρατιωτικό. Πατέρας του ήταν ο Ιωάννης Κομνηνός, αδελφός του Ισαακίου και μητέρα του η Άννα η Δαλασσηνή της αριστοκρατικής οικογένειας των Δαλασσηνών. Κατήγετο από στρατιωτική αριστοκρατική οικογένεια. Η μητέρα του, μάλιστα, ήταν πολύ ισχυρή προσωπικότητα η οποία συγκυβέρνησε μαζί με τον Αλέξιο περίπου είκοσι χρόνια.
Σχετικά …

Μέγας Κωνσταντίνος 272-337 μ.Χ

Το πλήρες όνομα του ήταν Flavius Valerius Aurelius Constantinus. Γιος του Φλάβιου Βαλέριου Κωνστάντιου (του Χλωρού) από την Ναϊσσό της Μοισίας και της Ελένης από το Δρέπανο της Βιθυνίας γεννήθηκε περί το 272. Το 307 χωρίζει την πρώτη σύζυγό του την Μινερβίνη και νυμφεύεται την κόρη του Μαξιμιανού και αδελφή του Μαξεντίου Φαύστα. Την εποχή αυτή αναδύονται στην επιφάνεια οι μεγάλες αντιθέσεις των συναυτοκρατόρων του ρωμαϊκού κράτους που καταλήγουν σε ανοιχτές αντιπαραθέσεις και επεκτείνονται με την προσθήκη και άλλων, πλέον των τεσσάρων. Ο Κωνσταντίνος κυριαρχούσε στην Γαλατία και τα Βρετανικά νησιά, Ο Μαξέντιος και ο Μαξιμιανός στην Ιταλία, την Ισπανία και την Βόρειο Αφρική, ο Λικίνιος ορίστηκε από τον Γαλέριο ως υπεύθυνος στις επαρχίες της Πανονίας, της Ραιτίας, του Νωρικού και της Βαλέριας, ο Μαξιμίνος ελέγχει τις νότιες ακτές της Μικράς Ασίας και ο Γαλέριος την υπόλοιπη Ανατολή. Ο Μαξιμιανός στράφηκε πρώτα κατά του γιου του Μαξεντίου και μετά κατά του Κωνσταντίνου μέσα από ένα πλέγμ…