Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Βυζαντινή Υψηλή Στρατηγική από τον 6ο έως τον 11ο αιώνα



Σημείωση Gloria Nova Romae Byzantina: Από σήμερα, το ιστολόγιό μας, εκτός των θεμάτων που αναρτά, θα παρουσιάζει, σε τακτά διαστήματα, βιβλία που έχουν ως περιεχόμενο το Βυζάντιο. Ξεκινάμε τις παρουσιάσεις μας με το πολύ καλό και χρηστικό βιβλίο του Χαράλαμπου Παπασωτηρίου:"Βυζαντινή υψηλή στρατηγική 6ος-11ος αιώνας".

Το παρακάτω βιβλίο του Χαράλαμπου Παπασωτηρίου προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για την βυζαντινή διπλωματία κατά την μέση περίοδο από τον 6ο έως τον 11ο. Κυρίως όμως χρησιμεύει για τη διεξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων ως προς το πως πρέπει να ασκείται η εξωτερική πολιτική από ένα υπεύθυνο και σοβαρό κράτος. Το σημερινό ελληνικό παράδειγμα αποτελεί μνημείο κακίστης εξωτερικής πολιτικής εκτιμήσεως από πολιτικούς που δεν έχουν σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, και υπό αυτή τη έννοια είναι προς αποφυγήν.

Η Βυζαντινή Γεωστρατηγική άγγιξε την τελειότητα και αυτό διότι προσηρμόσθη εγκαίρως στα νέα δεδομένα του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους. Τόσο ο αυτοκράτωρ, όσο και οι αξιωματούχοι του, εκλήθησαν επανειλημμένως να βρουν τις αναγκαίες λύσεις για την επιβίωση του κράτους, πέραν της επέκτασης. Τον κλασσικό ρωμαϊκό δρόμο της επέκτασης τον ακολούθησε μόνον ο Ιουστινιανός με την περίφημη reconquesta (επανακατάκτηση των απωλεσθέντων δυτικό-ρωμαϊκών εδαφών) η οποία κόστισε μακροπρόθεσμα. Επομένως η βασική επιδίωξη των Βυζαντινών εστράφη στη διατήρηση του κράτους και την επιβολή της ισχύος του όχι με πόλεμο, αλλά μέσω της διπλωματικής οδού κατά κύριο λόγο, δίχως βεβαίως να παραμελείται ο Στρατός.

Είναι πράγματι εκπληκτικό το γεγονός της επιβίωσης μιας Αυτοκρατορίας επί Χίλια Έτη, η οποία εδέχετο πίεση από όλα τα σημεία του ορίζοντος. Πότε «με το καρότο» και «πότε με το μαστίγιο» επέτυχε εκπληκτικές επιδόσεις στη διεθνή διπλωματική σκακιέρα της εποχής. Αρκεί να αναφέρω τη δημιουργία της λεγομένης "Βυζαντινής Κοινοπολιτείας" με τα ομόδοξα έθνη, χίλια και πλέον χρόνια πριν την Αγγλική και σε πολύ δύσκολους καιρούς.

Ιδιαίτερα η Βυζαντινή Υψηλή Στρατηγική από τον 6ο έως τον 11ο αιώνα, όπως την εξετάζει ο Χαράλαμπος Παπασωτηρίου στο ομώνυμο πόνημά του, αποτελεί σημείο αναφοράς για τις διεθνείς σχέσεις. Πρόκειται για έναν μνημειώδη συνδυασμό της μακροπροθέσμου προσηλώσεως στην Βυζαντινή Ιδεολογία με τη βραχυπρόθεσμη πολιτική ευελιξία και την πολιτισμική επιρροή που κατέστησαν το Βυζάντιο μοναδικό. Η αποθέωση δε αυτής της Υψηλής Στρατηγικής λαμβάνει χώρα στα χρόνια της Μακεδονικής Δυναστείας, της ενδοξοτέρου στον ιστορικό βίο της αυτοκρατορίας.

Με δύο λόγια, η στρατηγική αυτή συνίστατο, με βάση 3 (τρεις) ομόκεντρους κύκλους:


-Τον εσωτερικό, ο οποίος περιελάμβανε άπασα τη βυζαντινή επικράτεια.

-Τον ενδιάμεσο όπου αναπτύσσονταν οι συμμαχίες με τα λεγόμενα «κράτη μαξιλάρια.»

-Τον εξωτερικό, όπου η βυζαντινή διπλωματία αποσκοπούσε στην οικοδόμηση μιας πολιτικής ισορροπίας δυνάμεων.


Βεβαίως, η αδρομερής περιγραφή του βυζαντινού μυστικού που παρετέθη πιο πάνω, αναλύεται από τον συγγραφέα με πληρότητα στις 300 σελίδες του βιβλίου, έως την παραμικρή λεπτομέρεια, ενώ ταυτόχρονα η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι λιτή και κατανοητή.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ιωάννης Γ' Δούκας Βατάτζης (1222-1254)

“Καθὼς γοῦν εἰρήκειν, μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ ἐπιλαμβάνεται τῶν Ῥωμαϊκῶν σκήπτρων Ἰωάννης ὁ Δούκας ὁ γαμβρὸς αὐτοῦ, στεφθεὶς παρὰ τοῦ πατριάρχου Μανουήλ, ὃς τὸν Μάξιμον διεδέξατο. Ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς Ἰωάννης ἄρτι τῶν σκήπτρων ἐπειλημμένος καὶ κομιδῇ ἐν στενῷ οὖσαν τὴν τῶν Ῥωμαίων τεθεαμένος ἀρχήν, οὐκ ἀνασχόμενος ἐν πολλοστοῖς βασιλεύειν, δύο παραδραμόντων ἐνιαυτῶν μάχην ποιεῖται μετὰ τῶν Ἰταλῶν.”
Γεώργιος Ακροπολίτης «Χρονική Συγγραφή»
Ήταν γαμπρός του Θεόδωρου Λασκάρεως, καθώς είχε νυμφευθεί την κόρη του Ειρήνη. Μόλις ανέβηκε στον θρόνο αντιμετώπισε τους αδελφούς του ΘεοδώρουΙσαάκιοκαιΆγγελο, οι οποίοι δεν τον αναγνώριζαν ως νόμιμο διάδοχο και κατέφυγαν στον Λατίνο αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως.Το 1224 νικά τον στρατό των Λατίνων στο Ποιμανηνό. Καταλαμβάνει όλες τις κτήσεις τους στην Μικρά Ασία πλην της Χαλκηδόνος και της Νικομήδειας. Έπειτα μεταφέρει τον πόλεμο στην Ευρωπαϊκή ακτή όπου κυριεύει πολλές πόλεις στην Θράκη και την Μακεδονία. Ταυτόχρονα ναυπηγεί στόλο στην Λάμψακο και αν…

Μέγας Κωνσταντίνος 272-337 μ.Χ

Το πλήρες όνομα του ήταν Flavius Valerius Aurelius Constantinus. Γιος του Φλάβιου Βαλέριου Κωνστάντιου (του Χλωρού) από την Ναϊσσό της Μοισίας και της Ελένης από το Δρέπανο της Βιθυνίας γεννήθηκε περί το 272. Το 307 χωρίζει την πρώτη σύζυγό του την Μινερβίνη και νυμφεύεται την κόρη του Μαξιμιανού και αδελφή του Μαξεντίου Φαύστα. Την εποχή αυτή αναδύονται στην επιφάνεια οι μεγάλες αντιθέσεις των συναυτοκρατόρων του ρωμαϊκού κράτους που καταλήγουν σε ανοιχτές αντιπαραθέσεις και επεκτείνονται με την προσθήκη και άλλων, πλέον των τεσσάρων. Ο Κωνσταντίνος κυριαρχούσε στην Γαλατία και τα Βρετανικά νησιά, Ο Μαξέντιος και ο Μαξιμιανός στην Ιταλία, την Ισπανία και την Βόρειο Αφρική, ο Λικίνιος ορίστηκε από τον Γαλέριο ως υπεύθυνος στις επαρχίες της Πανονίας, της Ραιτίας, του Νωρικού και της Βαλέριας, ο Μαξιμίνος ελέγχει τις νότιες ακτές της Μικράς Ασίας και ο Γαλέριος την υπόλοιπη Ανατολή. Ο Μαξιμιανός στράφηκε πρώτα κατά του γιου του Μαξεντίου και μετά κατά του Κωνσταντίνου μέσα από ένα πλέγμ…

Η παρακμή του Βυζαντινού κράτους

Σε μία σειρά από βίντεο παρουσιάζεται η παρακμή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αιώνα: